Asgari İşçilik Hesaplama

Asgari İşçilik Hesaplama

Sgk ile olan problemleriniz ile ilgili konularda ve sürekli profesyonel danışmanlık hizmeti almak için, bizlere info@kamilcankaya.com mail adresinden yazabilir, yada 0850 888 0 242 no lu telefondan bizlere ulaşabilirsiniz. 

Sosyal güvenlik mevzuatı konularında, her zaman iş dünyasının yanındayız…

 Saygılarımla.

     Kamil ÇANKAYA

Sosyal Güvenlik Uzmanı


Özel Bina İnşaatlarında Asgari İşçilik Hesaplaması Ne Şekilde Yapılmaktadır?



 

Asgari işçilik uygulaması temelde; işverenin Kurum’a bildirdiği prime esas kazançlar toplamının, ihaleli işlerde istihkak bedeline ve özel bina inşaatlarında da yaklaşık maliyet bedeline uygulanacak işçilik oranları sonucunda hesaplanan işçilik tutarlarının karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Eğer Kurum’a bildirilen sigorta primine esas kazançlar tutarı, hesaplama neticesinde bulunan işçilikten fazla ise işverenin yeterli işçilik (yani bir anlamda yanında çalıştırdığı bütün sigortalıları bildirmiş olduğu) bildirdiği kabul edilmektedir. 


ASGARİ İŞÇİLİK UYGULAMA

5510 sayılı Kanunu’ nun(2) 85. maddesi ile gerçek veya tüzel kişilerce yapılan özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı Kurum’a yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının Kurumca araştırılacağı hüküm altına alınmıştır.

Asgari işçilik hesaplaması iki şekilde yapılmaktadır.

1.Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü/Merkez Müdürlüklerince yapılan ön inceleme,

2.Kurum’un denetim ve kontrol ile görevli memurlarınca yapılan asgari işçilik hesaplamasıdır.

Asgari işçilik; inşaatın metrekaresi, yapı sınıfı ve birim maliyeti baz alınarak yaklaşık maliyet bedeli çıkarılmakta olup, çıkan maliyetin Sosyal Güvenlik Kurumu’na beyan edilen sigorta primine esas kazançlar toplamı ile karşılaştırılmasına göre yapılmaktadır.

 Hesaplama sonucunda Kurum’a beyan edilen toplam sigorta primine esas kazanç tutarları, asgari işçilik miktarından az olduğunun tespit edilmesi durumunda işverenin yeterli işçilik beyan etmediği, yani yanında çalıştırdığı sigortalıların bazılarının SGK’ya bildirmediği kabul edilmektedir.

Bu durumda Kurum, işverene yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığını ve hesaplanan fark prim esas kazancına tekabül eden sigorta priminin ödenmesi için yazılı olarak bildirimde bulunmaktadır. Bu durumda  işveren hesaplanan fark prim tutarını ödemeyi kabul etmesi halinde borç kesinleşir ve  tahakkuk  tahsilât işlemi gerçekleşir.

Ancak işveren tebliğ edilen fark prim tutarını kabul etmezse Kurum bu defa hesaplanan farkın çalıştırılan kişilerin Kurum’a beyan edilmemesinden mi yoksa inşaatta kullanılan teknoloji ve bazı işlerin fa­tura karşılığı başka işletmelere yaptırılıp yaptırılmadığı kaynaklanmadığının araştırılıp incelemesini Kurumun denetim ve kontrol ile görevli memurlarından istemektedir.

 

 ASGARİ İŞÇİLİK HESAPLAMA YÖNTEMİ VE NETİCELENDİRİLMESİ

Özel bina inşaatlarında asgari işçilik uygulamasına esas ön değer­lendirme yapılabilmesi için inşaatın başlangıç ve bitim tarihlerinin, yüzölçümünün, yapı sınıf ve grubunun, birim maliyet bedelinin ve işçilik oranının biliniyor olması gerekmektedir. Yüzölçümü ile yapı sınıf ve grubu olarak ekseriyetle yapı ruhsatında yer alan bilgilerden yararlanılır. Birim maliyet bedeli olarak ise her yıl Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tebliğ(3) olarak yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyetleri esas alınır. Maliyet bedeline uygulanacak işçilik oranı ise Kurum tarafından yayımlanan Tebliğ(4) ile belirlenmiştir. Kanun’un 4. maddesinde sayılan ve sigortalı niteliği taşıyan işçiyi/işçileri özel bina inşaatında çalıştırmaya başlayan işverenlerin en geç işçilerin çalışmaya başladığı tarihte, inşaatın bulun­duğu çevredeki Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü’ne işyeri bildirgesi vererek işyeri tescilini yaptırması ge­rekmekte olup, anılan tarih kural olarak inşaata başlama tarihi olarak kabul edilmektedir. Ancak gerekli görülmesi halinde, inşaatın başladığı ve bitirildiği tarihin işverence resmi makamlardan alınacak belgelerle kanıtlanması da istenebilmektedir.

 İnşaatın hiç tescil edilmemesi durumunda, inşaata en az bir işçiyle başlandığından hareketle, işveren hakkında tahakkuk za­man aşımı süreleri geçmemiş ise ceza uygulanması söz konusu olacaktır.

Uygulanacak idari para cezaları işyeri bildirgesinin yasal süresi içinde verilmemesi ile çalışan tespiti halinde sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde verilmemesi, işe başlanılan aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin (APHB) yasal süresi içinde verilmemesi ve sigortalı işten ayrılış bildirgesinin süresi içinde verilmemesi gibi fiilleri içermektedir.

Burada 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinin (b) bendi ile işçi tespiti halinde (a) bendinin (2) numaralı alt bendi, (c) bendinin (4) numaralı alt bendi ve (J) bendi uyarınca idari para cezası uy­gulanabilmektedir.

Yine işveren tarafından inşaatın bittiği tarihten itibaren bir aylık süre içinde inşaatın bittiğinin bağlı bulunulan Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü’ne bildirilmesi gerekmektedir. Belirtilen süre içerisinde inşaatın bittiğinin bildirilmesi durumunda aksine bir durum söz konusu olmadığı sürece bitiş tarihi olarak işveren tarafından beyan edilen tarih esas alınır. Ancak inşaatın bitirildiğinin bir aylık süre dışında Kurum’a bildirilmesi halinde aksi işverence ispatlanmadığı süre­ce dilekçenin Kurum kayıtlarına giriş tarihi inşaatın bitirildiği tarih ola­rak kabul edilir. Kurum’ca esas alınan işe başlama ve bitiş tarihlerine işveren tarafından itiraz edilmesi durumunda inşaata başlama ve bitiş tarihleri tespit edilememesi halinde söz konusu tespit Sosyal Güvenlik Denetmenlerince yapılmaktadır.

 

 Kurum’a bildirilmesi gereken asgari işçilik miktarı hesaplamasında  “Bina Maliyeti= Binanın Yüzölçümü x Birim Maliyet Bedeli”, formülü, daha sonra ise “Bina Maliyeti x İşçilik Oranı/100 formülü kullanılır.

Özel bina inşaatlarında asgari işçilik uygulaması 01.01.1994 tarihin­den itibaren uygulanmaktadır. 01.01.1994 tarihinden önce başlayan ve biten inşaatlar için asgari işçilik hesaplamasına gidilmemektedir.

Yine 01.05.2004 tarihine kadar ikmal eden inşaatlarda asgari işçilik hesaplaması yapılırken bütün yılların birim maliyetinin ortalaması esas alınmakta iken, inşaatın 01.05.2004 tarihinden sonra bitmesi halinde ise ikmal tarihinden bir önceki yıla tekabül eden birim mali­yeti esas alınarak hesaplama yapılmaktadır. Ancak inşaatın aynı yılda başlayan ve aynı yıl  içinde bitirilmesi halinde, o yılın birim maliyeti esas alınır.

Örnek: K Firması tarafından 3/A sınıf ve gurubunda ve 1000- m² yüz ölçüme sahip yapımına başlanılan inşaatın faaliyet dönemi 01.01.2014-30.06.2019 olsun. Anılan firmanın bahse konu inşaat dolayısıyla Kurum’a en az 66.150,000 TL asgari bildirmesi gerekmektedir (Bina maliyeti: 980,00 x 1.000-m²=980.000,00 TL, Asgari işçilik: 980.000 x % 6.75= 66.150,000-TL)

Ancak inşaatın ikmal tarihinin bir aylık süre dışında Kurum’a bildirilmesi halinde aksi işverence ispatlanmadığı süre­ce dilekçenin Kurum kayıtlarına giriş tarihi inşaatın bitirildiği tarih ola­rak kabul edilmektedir.

İnşaatın başlama veya bitiş tarihleri ile Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü/Merkez Müdürlükleri tarafından asgari işçilik ön incelemesi nedeniyle çıkarılan fark işçiliğe işveren tarafından faturalı işçiliklerinin olması gibi nedenlerle itiraz edilmemesi durumlarında denetime intikal ettirilmemektedir.

Yine hiç tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmakla birlikte hiç işçilik bildiriminde bulunulmamış olan özel nitelikteki bina inşaatı işyerlerinden;

• 01.01.2004 tarihinden önce bitmiş olan inşaat için işveren tarafından hesaplanacak olan fark işçiliğin ödeneceğinin taahhüt edilmesi,

• Ticari, turistik, dinlenme amaçlı ve anahtar teslimi olmaksızın, defter tutma yükümlülüğü olmayan, herhangi bir ihbar ve şikayet bulunmayan ve 300-m2’ye kadar olan bitim tarihi fark etmeksizin özel bina inşaatları Kurum’un denetim ve kontrolle görevli memurlarına inceleme yaptırılmaksızın ilişiksizlik belgesi verilebilmektedir(5).

 

Özel bina inşaatlarında asgari işçilik ön incelemesi yapılırken özellikle inşaata başlama ve inşaatın bitim tarihleri önem arz etmektedir. İnşaata başlama ve bitirme tarihleri hususunda hassas olunması halinde belirtilen durum nedeniyle inşaat dosyasının denetime intikal ettirilmeyeceği gibi yükümlülüklerin yerine getirilmesi nedeniyle söz konusu özel bina inşaatların yapımı nedeniyle işverenler idari para cezalarıyla da karşı karşıya kalmayacaklardır.

Denetime intikal ettirilmeksizin yapılmakta olan asgari işçilik ön incelememe hesaplamalarında asgari işçilik oranının % 25 eksiği baz alınarak hesaplama yapıldığından bu durum özel bina inşaat işverenlerine ekseriyetle avantaj sağlamaktadır. Ancak özel bina inşaat işverenleri hesaplanan fark işçiliği faturalı işçilik gibi durumlar nedeniyle itiraz etmeksizin taahhüt edilen sürede ödemeleri gerekmektedir.


Sgk ile olan problemleriniz ile ilgili konularda ve sürekli profesyonel danışmanlık hizmeti almak için, bizlere info@kamilcankaya.com mail adresinden yazabilir, yada 0850 888 0 242 no lu telefondan bizlere ulaşabilirsiniz. 

Sosyal güvenlik mevzuatı konularında, her zaman iş dünyasının yanındayız…

 Saygılarımla.

     Kamil ÇANKAYA

Sosyal Güvenlik Uzmanı